ڏيڻو آهي. خدا جو قسم! بارگاههِ اِلٰهي ۾ حاضري جو تصور جيڪڏهن اسان جي ذهنن ۾ ويهي رهي ته اسان صحيح معنيٰ ۾ مسلمان ٿي وڃون، اسان جي اٿڻ ويهڻ، هلڻ گهمڻ، زندگي گذارڻ جو انداز بلڪل ئي بدلجي وڃي ڇو ته قيامت جو تصور ذهن ۾ ويهي وڃڻ سان دل نرم ٿيندي آهي، گناهن کان نفرت ٿيندي آهي ۽ نيڪين جي رغبت نصيب ٿيندي آهي، انهي ڪري بزرگانِ دين روزانو ڪجهه وقت موت ۽ قبر ۽ آخرت جي متعلق غور ۽ فڪر ڪرڻ جي نصيحت فرمائي آهي، حديثِ پاڪ ۾ اهڙي ئي فڪر جي متعلق ارشاد ٿيو: گهڙي کن غور ۽ فڪر ڪرڻ پوري رات قيام ڪرڻ کان بهتر آهي.

    حضرت ابراهيم تيمي رَحمۃُ اللہِ عَلَیْہ جي مُتَعلّق منقول آهي ته هڪ ڏينهن پاڻ تصور ٻڌائون ته پاڻ جهنم ۾ آهن ۽ باهه جي زنجيرن ۾ جڪڙيل آهن، ٿوهر (يعني زهريلو ڪنڊن وارو وڻ) کائي رهيا آهن ۽ دوزخين جي پونءِ پي رهيا آهن، ان تصور کان پوءِ خود پاڻ کان پڇيائون: ٻڌاءِ توکي ڇا گهرجي (جهنم جو عذاب يا ان کان نجات)؟ نفس چيو: (نجات گهرجي، انهي ڪري) مان چاهيان ٿو ته دنيا ۾ واپس هليو وڃان ۽ اهڙا عمل ڪريان جنهن جي ڪري مون کي دوزخ کان نجات ملي وڃي. ان کان پوءِ پاڻ اهو تصور ٻڌائون ته ڄڻ پاڻ جنت ۾ آهن، اتان جا ميوا کائي رهيا آهن، جنتي نَهرن جا مشروب پي رهيا آهن، هي تصور ٻڌڻ کان پوءِ خود پاڻ کان پڇيائون: اي نفس! توکي ڪهڙي شيءِ جي خواهش آهي (جنت جي يا دوزخ جي)؟ نفس چيو: (مون کي جنت جي خواهش آهي، انهي ڪري) مان چاهيان ٿو ته دنيا ۾ وڃي نيڪ عمل ڪري اچان ته جيئن جنت جون خوب نعمتون ماڻيان. ان کان پوءِ پاڻ کي