Book Name:Zikr ul Allah Ke 40 Faide
جي محبوب ٻانهن جو تذڪرو ڪرڻ* انهن جو ذڪرِ خير ٻڌڻ* انهن جي سيرت پڙهڻ هي به ذڪر آهي.
مشهور مفسرِ قرآن، مفتي احمد يار خان نعيمي رَحۡمَةُ اللهِ عَلَيْه فرمائن ٿا: ذڪرُ الله بالواسطه به هوندو آهي ۽ بلاواسطه به* الله پاڪ جي ذات ۽ صفات جو تذڪرو يا انهن کي سوچڻ بلاواسطه ذڪرُ الله آهي* ان جي محبوب جي محبت جو چرچو ڪرڻ، کين دشمنن جو بُرائي سان ذڪر ڪرڻ، سڀ بالواسطه الله پاڪ جو ذڪر آهن، سڄو قرآن ذڪرُ الله آهي پر ان ۾ ڪٿي ته خدا جي ذات ۽ صفات ذڪر ٿيل آهن، ڪٿي حضورِ انور صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَاٰلِهٖ وَسَلَّم جا اوصاف ۽ محامِد، ڪٿي ڪافرن جا تذڪرا.[1] ۽ قرآنِ ڪريم جي تلاوت بهترين ذڪر آهي، معلوم ٿيو: هي سڀ ڳالهيون ذڪر ۾ شامل آهن.
هڪ ڀيري الله پاڪ جي نبي، حضرت موسيٰ عَـلَيْـهِ الـسَّـلاَم الله پاڪ جي بارگاهه ۾ عرض ڪيو: ته مان اهڙي عبادت ڪرڻ چاهيان ٿو جنهن ۾ مشقت کڻڻي پئجي. الله پاڪ فرمايو: منهنجو بلند آواز سان ذڪر ڪندو ڪر.
هاڻي حضرت موسيٰ عَـلَيْـهِ الـسَّـلاَم ته الله پاڪ جا نبي آهن، جڏهن پاڻ الله پاڪ جو ذڪر ڪيو ته مشقت ته ڇا هئي، کين تمام گهڻو لطف آيو، پاڻ ٻئي ڏينهن ذڪر ڪيو ته پهرين ڏينهن کان به گهڻو لطف آيو، اهڙي طرح جيئن جيئن پاڻ ذڪر ڪندا رهيا، لذت ۽ لطف ۾ اضافو ئي ٿيندو رهيو، پاڻ الله پاڪ جي بارگاھ ۾ عرض ڪيائون: اي الله پاڪ! مان ته اهڙي عبادت چاهي رهيو هئس جنهن ۾ نهايت ئي مشقت کڻڻي پوي. تنهنجي ذڪر ۾ تمام گهڻو لطف آهي. الله پاڪ فرمايو: موسيٰ! هيءَ اوهان تي منهنجي مهرباني آهي جو اوهان کي منهنجي ذڪر ۾ لذت ملندي آهي، نه ته فرعون کي ڏسو جنهن