تَوبه چئي ڇڏيندا آهن، هي تَوبه نه آهي، سچّي تَوبه جا 3 رُڪن آهن: (1): گُنَاھ تي ان ڪري شرمسار ٿيڻ جو اها الله پاڪ جي نافرماني آهي مثال طور ڪنهن وياج وارو ڪاروبار ڪيو، هاڻي وياجي ڏيتي ليتي تي شرمندگي جا ڪيئي سبب ٿئي سگھن ٿا؛ * ڪنهن کي وياج واري ڏيتي ليتي ۾ نقصان ٿي ويو، ان ڪري شرمسار ٿي رهيو آهي * وياج واري ڏيتي ليتي جي ڪري گھر وارا يا دوست عزيز ناراض آهن، ان ڪري شرمساري ٿي رهي آهي، اهڙي شرمساري تَوبه جي لاءِ ڪافِي نه آهي بلڪ تَوبَه جي لاءِ ضروري آهي ته وياج کي الله پاڪ جي نافرماني سمجھي، الله پاڪ جي عذاب کان ڊڄندي شرمسار ٿئي (2): ٻيو رُڪن هي آهي ته ماڻهو ان گُنَاھ کي يڪدم ڇڏي ڏئي، ايئن نه ٿئي جو گُنَاھ به ڪري رهيو آهي ۽ تَوبه به ڪندو پيو وڃي، هي تَوبه نه آهي بلڪه مَعاذَ الله! مذاق آهي۔ سچّي تَوبه جي لاءِ ضروري آهي ته گُنَاھ ڇڏي ڏي، پوءِ تَوبه ڪري (3):سچي تَوبه جو ٽيون رُڪن هي آهي ته آئنده هو گُنَاھ نه ڪرڻ جو پڪو اِرادو ڪري۔ هي ٽئي رُڪن پُورا ٿيندا ته ان کي سچّي تَوبه چيو ويندو.

میں کر کے توبہ پلٹ کر گُناہ کرتا ہوں         حقیقی توبہ کا کر دے شرف عطا یارَبّ!

(2): ٻين کان مُعَافِي گھري وٺو

ٻيو اَهم ترين ڪم هي آهي ته شبِ براءَت اچڻ کان پهريان ٻانهن جا حق معاف ڪرائي وٺجن۔ هي به تَوبه ئي جو هڪ حِصو آهي جو جيڪڏهن ڪنهن ٻانهي جي حق تلفي ڪئي هجي، جيستائين ان کان مُعَاف نه ڪرايو، ان وقت تائين اها حق تلفي معاف ناهي ٿيندي، ان ڪري بهتر آهي ته شبِ براءَت اچڻ کان پهريان پنهنجي هر واقف ڪار کان احتياطاً مُعَافِي تَلافي ڪئي وڃي، ته جيئن ڄاڻي واڻي يا بيخبرائي ۾ ڪڏهن ڪنهن جي دِل آزاري ٿي هجي، ڪنهن کي تڪليف پهچائي هجي ته ان جي مُعَافِي ٿي وڃي۔ اسان وٽ شبِ براءَت کان اڳ ۾ واٽس ايپ وغيره تي هڪ ميسج هلندو آهي، جنهن ۾ ٻين کان مُعَافي جي درخواست هوندي آهي، هي بهتر طريقو آهي پر هڪ ميسج کي سَؤ، ٻه سؤ